Bu ortak kültür çerçevesinde rüyaya benim dışımda bir yorum getirebilir miyiz?
Bir sanatçı açısından rüya bazen “mesaj veren bir varlık”tan çok, insanlığın büyük imge hazinesinden yükselen bir semboldür. Picasso’nun, Matisse’in veya mitlerden beslenen birçok sanatçının yaptığı gibi; bilinçdışından gelen imgeler kişisel olduğu kadar evrenseldir.
Kulede, yatağına uzanmış şekilde yatan adamın sureti gözümün önünde; fakat sadece mimikleri belirgin. Bir sanatçı gözüyle düşündüğümde bu çok ilginç. Çünkü bugün portrelerle uğraşıyorum ve bir yüzün sadece anatomisini değil, içindeki hikâyeyi yakalamaya çalışıyorum. Belki de çocukken gördüğüm o yüz, bende “insan yüzünün taşıdığı sır” duygusunu erken yaşlarda açığa çıkaran imgelerden biriydi.
Bu rüyaya dikkat ederken felsefeye yönelik temel sorular çok açık görünüyor. Yani bana cevap değil, soru bırakıyorlar.
Montaigne de kulesinde inziva sırasında evrensel kültürle iç içe bir dönem geçirmişti. Sokrates’in yaklaşımında da bilgelik çoğu zaman hazır cevaplara sahip olmak değil, doğru soruları taşıyabilmekti. İnsan bazen bir soruyla yıllarca yaşar; soru, zihni dönüştüren bir yolculuğa dönüşür.
Michel de Montaigne’in kulesinde geçirdiği dönem, dünyadan tamamen kopmak değil; kitaplar, düşünceler ve kendi deneyimiyle bir iç diyalog kurmaktı. Orada Antik Yunan ve Roma düşüncesiyle, insan doğasına dair evrensel sorularla karşılaştı.
Bekleyen doğa olabilir mi?
Doğa, insanlık kültüründe çoğu zaman sessiz ama canlı bir öğretmen olarak görülmüştür. Konuşmaz; fakat varlığıyla sorular bırakır. Ağaç, dağ, deniz ve gökyüzü gibi imgeler birçok gelenekte bilgeliğin sembolleri olmuştur.
Kadim kültürlerde bilge insanlar çoğu zaman doğaya yaklaşarak derinleşirler. Herakleitos değişim ve oluş üzerine düşünürken doğanın ritmini gözlemliyordu. Spinoza ise insanı doğanın dışında değil, onun içinde düşünüyordu.
Dikkat edelim; rüyamda beni bekleyen o adam bu dünyadan ayrılınca ağaçlar çiçek açıyor. Bahar geliyor. Umutlar tazeleniyor.
Enerji dönüşümü var.
Hiçbir şey tamamen kaybolmaz; yalnızca biçim değiştirir.
Can Ezgin
Telif Hakkı Saklıdır
Yorumlar
Yorum Gönder